أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

272

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

فريشتگان پس گوئى تو كه آسمان خود درها بوده است يعنى چنان نمايد كه همهء آسمان در است از بسيارى آمدن فريشتگان ؛ و روا بود كه معنى اين بود كه آسمان را بگشايند و آسمان خود درها بوده است براى آنكه هر بنده را در آسمان دو در باشد از درى روزى وى فرود آيد و درى ديگر راه اعمال وى بود كه به آن در اعمال وى بر آسمان برند ، چون بميرد آن درها ببندند و چون روز قيامت باشد بگشايند و در آن روز روان گردانند كوهها را تا پندارى كه كورابى بوده است چنان كه بنزديك سراب كه كوراب « 1 » است روى از وى اثرى نيابى ؛ همچنين باشند كوهها ازيشان اثرى نماند . [ سوره النبإ ( 78 ) : آيات 21 تا 30 ] إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً ( 21 ) لِلطَّاغِينَ مَآباً ( 22 ) لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً ( 23 ) لا يَذُوقُونَ فِيها بَرْداً وَ لا شَراباً ( 24 ) إِلاَّ حَمِيماً وَ غَسَّاقاً ( 25 ) جَزاءً وِفاقاً ( 26 ) إِنَّهُمْ كانُوا لا يَرْجُونَ حِساباً ( 27 ) وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا كِذَّاباً ( 28 ) وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ كِتاباً ( 29 ) فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلاَّ عَذاباً ( 30 ) بدرستى و حقيقت كه دوزخ جائى و مقامى است كه درو دوزخيان چون در عذاب باشند مىنگرند و منتظر مىباشند عذابى ديگر را تا دوزخ راهى است كه اهل بهشت برآنجا بگذرند و فرشتگان بر ايشان مينگرند و سلّم سلّم مىزنند مرجعى و بازگشتى است دوزخ كسانى را كه طغيان كنند و از فرمان خداى تعالى درگذرند ، درنگ كنند و بمانند در دوزخ سالهاى نامتناهى كه ميگذرد و ديگرى كه مىآيد گفته‌اند كه [ حقب ] « 2 » هشتاد سال است . عمّار دهنى گفت : امير المؤمنين على عليه السّلام هلال هجرى را پرسيد كه شما

--> ( 1 ) - در برهان قاطع گفته : « كوراب بر وزن دوشاب كسى را گويند كه بسيار تشنه باشد و آب اندك خورد و سراب را نيز گفته‌اند و آن شوره زمينى باشد در صحرا كه از دور به آب ميماند و به اين معنى با گاف فارسى نيز آمده است » . ( 2 ) - در منتهى الارب گفته : « حقب بالضمّ و بضمّتين هشتاد سال و زياده از آن ؛ و روزگار و سال و سالها ؛ أحقاب و أحقب جمع » .